Read God's Word: the Bible

  • What does this tell you about God?
  • What does this tell you about Jesus?
  • What does this tell you about people?
  • If this is true, what difference would it make in your life?
  • Who are five people who you can share your discoveries with?

Luke 5:1-39

1Tↄ; ka dahinseaa ka Yisa daa ti zɛ Gyɛnɛsarɛti mↄ'ari la noori ni, ka niriba pam kpa'ari n-kyɛnni u saani na ni ba ti wum Naawunni yɛligu maa. 2Ka u daa nya nyarima ayi seesi an daa kpalim n-dↄya mↄ'aduuri la ni; ka zingbaariseeba ban daa su a maa mun daa kyɛ a n-dooli ka kyaŋŋi ni ba ti peaai ba laama. 3Ka Yisa daa kpɛ nyarinseaa ni, nyariŋŋu maa mun daa nyɛ la Saimoon dinni, ka dinŋↄna u daa bɛlim Saimoon, ni, u tugsim ka n-kpɛ koom maa ni n-zaali tooni beela. Ka Yisa daa zini nyariŋŋu maa puuni n-wulisiri niriba maa. 4Ŋↄn daa ti wulisi ba n-naai, u daa yɛli Saimoon, "Kyɛma nti paai mↄ'ari wa kↄzuliŋŋu ni sa, n-lↄbi ya laama maa n-gbaai zaasim." 5Ka Saimoon labsi n-yɛli u, "N Daana, ti sa pun lↄbi a yuŋŋu la n-neaai beoo, ka mun bu gbaai halli yinni gba; amaa nyin ŋↄn yɛli seem wa zugu, n nin lↄbi." 6Ka ban daa siri niŋi lala ba daa gbaai zaasim pam, halli ka ba laama maa ti boori a kyeesi. 7Ka ba daa booli ba zingbaaritaaba ni ba zaŋŋma nyarinseaa la n-kyɛ na n-suŋŋi ba. Ka ba daa kyɛ na nti suŋŋi ba ka yiisi zaasim maa m-paali nyarima ayi maa zaa, halli ka a ti ya sim koom maa ni. 8Saimoon Piita ŋↄn daa nya lala maa u daa gbaani tiŋŋa Yisa tooni ka yɛli u, "N Dugma, kyɛma ka kyɛ man tumbeeri daana wa m-basi. M bu sumsi m-pↄri i saani na." 9Tↄ; ka ban daa gbaasi zaasim seem maa zugu di daa gyɛri Saimoon ni bankam daa bɛ u saani maa pam. 10Ka di daa niŋi Zɛbidii biisi Gyeemsi ni Gyↄni ban daa nyɛ Saimoon tuntuntaaba la gba alahazibu. Ka Yisa daa yɛli Saimoon "Di zↄri dabeem! I yi gbaari la zaasim halli ni zuna; amaa zuna zaŋŋi kyaŋŋi i ya leebi la ŋↄn gbaari ninsaalidima n-tiri Naawunni." 11Ban daa ti zaŋŋi ba nyarima maa na nti dooli duuri ni, ba daa kyɛ ba bunseelli kam zaa m-basi ka yisigi n-dↄli Yisa. 12Tↄ; ka Yisa ŋↄn daa ti bɛ tinseaa ni maa, dↄsↄ n daa bɛ ni ka kↄmni daa ti wali u ningbina zaa. Doo maa daa kyɛ Yisa saani na nti kuntiri u tooni m-bɛlimni u n-yɛtta, "N daana, i yi da sakki lala, i naa kyɛ ka n kↄmni wa naai ka n kpɛ n-taabi ni." 13Ka Yisa daa teaai u nuu n-siisi u ka yɛli, "N sakkiya: di naama!" Ka u kↄmni maa daa siri basi u lala saha maa. 14Ka Yisa daa kpaam u n-yɛli, "Di yɛli sↄa, amaa kur kyɛm nti zaŋŋi i maŋŋa n-wulisi maalimaanna ka maali sariseesi Musa ŋↄn daa sↄbi n-zaali zaŋŋi n-kyaŋŋi kↄmni tippu zii la; dina nin kyɛ ka ba baŋŋi, ni, i siri nya tippu." 15Amaa Yisa yuuri daa maali n-du pam n-kyaŋŋi halli, ka daadam pam daa la'am na ni ba ti wum u yɛttↄ'a, ka laa n-kyɛ ka u tibri ba dooru balibu kam la. 16Ka Yisa mun daa yisigri n-kyɛnni moo ni, ni u ti bɛ u kↄkↄ m-puusiri ka susiri Naawunni. 17Dahinseaa ka Yisa daa laa n-kpɛ duu ni n-wulisiri niriba, ka Farisii dima ni Naawunni zaaligu karimbadima seeba daa kpɛ duu maa na n-zintiri n-wumni u yɛttↄ'a maa; ba daa pun yi Gyɛrusalɛm tiŋŋa ni, ni Galilii ni Gyuudii tingbana ni m-paasi n-kyɛ na. Di saha maa ka Naawunni yiiko daa bɛ u ni n-kyɛ ka u tibri niriba. 18Ka ninvugseeba daa zaŋŋi ba baarisↄ ka u gbaya ayi zaa daa kpi, n-niŋi u sↄŋŋu ni n-zi u na; n-kyɛ na nti boori soori ni ba zaŋŋi u n-kpɛ n-dooli Yisa tooni 19ka kↄŋŋi, daadam maa ŋↄn daa zoaai m-mugsiri u maa zugu. Dinŋↄ zugu ba daa zaŋŋi u n-du la yiri maa pii saazugu nti kyiibi voori n-yoaai n-sigsi u, ŋↄn ni u sↄŋŋu maa zaa, voori maa ni, halli nti paai tiŋŋa; ka ba daa zaŋŋi u n-dooli Yisa tooni lala. 20Yisa ŋↄn daa nya ban niŋi u yɛdda seem maa zugu, u daa yɛli baara maa dizugu, ni, "N zↄsuŋŋu, n kyɛ i taalli m-pɛŋŋi i." 21Ka karimbadima ni Farisii dima maa daa boosiri ba sufu ni, n-teesiri n-yɛtta, "Bↄ n niŋi ka doo wa zaŋŋi u maŋŋa n-zaantiri Naawunni zaaziiya seem wa? Ŋↄni n lee n-toaai n-kyɛ niriba taalli m-pɛŋŋi ba? Ka pa ni Naawunni kↄkↄa?" 22Ka Yisa daa baŋŋi ba sufu ni teesa maa zaa, ka boosi ba, ni, "Bↄ zugu ka ya birisira? 23Yɛla ayi wa sunsukkuni, kani m bu tↄa - i yi yɛli sↄ, ni, ba kyɛ u taalli m-pɛŋŋi u, bee i yi yɛli sↄ, ni, u doaama n-kyaŋŋi?" 24Ka laa n-yɛli ba, "Amaa m boori ni ya baŋŋi, ni, ba pun ti man Ninsaala Biiya soori ni n kyɛri niriba taalli m-pɛŋŋni ba, duniya wa puuni." Di saha maa ka u ŋmaligi n-yɛli baara maa, "N ya n-yɛli i, ni, doaama n-zaŋŋi i bundoaa wa n-kuli!" 25Ka doo maa daa siri doaai n-zaŋŋi u bundoaa maa ba zaa nini ni m-pɛ'ari Naawunni ka va n-kuli. 26Ka di daa gyɛri ba zaa pam; ka ba pɛ'ari Naawunni n-yɛtta, "Ti siri nya alahazibu tuma zuna!" 27Tↄ. Ka dinŋↄ nyaaŋŋa ka Yisa daa yi nti nya lampodeaarisↄ ŋↄn yuuri daa boonni Liivai. Ŋↄnŋↄ mun daa zi ba lampoo tuma ziiya n-tumna, ka Yisa yɛli u, "Doaama n-dↄli ma!" 28Ka u daa doaai n-kyɛ u bunseelli kam zaa ka dↄli u. 29Ka ŋↄn Liivai daa dugi diibu u yiri maa ni, ka daa booli Yisa n-zuusi u ni u kyɛm na n-di. Ka lampodeaariba ni daadam pam daa paasi u zugu n-la'am na nti dira. 30Lala zugu ka Farisii dima ni karimbadima ban daa bɛ bɛni maa daa galim Yisa nyaandↄliba maa ka boosiri ba, ni, "Wula ka yarima ni lampodeaariba ni tumbeeri dima la'amni n-dira ka nyuura?" 31Ka Yisa daa yɛli ba, ni, "Ban mari alaafɛ bu boori tiimaraana, na'ala ban beeri m-boori u. 32Pa tunsuma dima zugu ka n kyɛ na, ni m boonni, amaa tumbeeri dima ka m boonni ni ba kyɛm na n-takki ba beebu, ni ba sufu ni teesibeeri zaa." 33Ba mun daa labsi n-yɛli u, "Seeba ban dↄli Gyↄni maa loori la noori sahakam ka puusiri aduuwa, ka Farisii dima nyaandↄliba gba n niŋni lala, amaa nyini mun nyaandↄliba wa n kur diri ni ka nyuura." 34Ka u daa boosi ba, "Dↄsↄ yi ti di pↄ'apaalli ka ba deemni dizugu, ammi, pↄ'apaalli sira maa yi ti bɛ u saamma sunsukkuni ba nin lↄ noori di saha maa, bee? Ay! Ba bu ya lↄa. 35Amaa sahanseaa kyɛnni na ka ba nin ti yiisi amriya doo maa ba saani - di dabsa maa puuni ka ba nin lↄ noori." 36Ka u daa laa m-paasi ba nyɛsiri n-yɛli, "Sↄ na zi n-toaai bunyeeripaalli tanni n-ligi bunyeerikurigu. U yi niŋi lala u nin sa'am bumpaalli maa, ka tampaalli maa ku ŋmani bunkurigu la. 37Sↄ mun ku laa n-sakki n-zaŋŋi dapaalli n-lɛ daga'akurigu ni. U yi niŋi lala, daam maa nin ŋma ga'akurigu maa ka yuuli m-basi, ka ga'ari maa gba sa'am. 38Ay! Ba zaŋŋma ga'apaala n-leeri dapaalli n-niŋi a puuni. 39Ninvugsↄ ŋↄn nyu daam m-miili mun bu boori dapaalli; amaa u yɛli, ni, dakurigu kↄkↄ n nya'asa u saani."
Read More