Read God's Word: the Bible

  • What does this tell you about God?
  • What does this tell you about Jesus?
  • What does this tell you about people?
  • If this is true, what difference would it make in your life?
  • Who are five people who you can share your discoveries with?

Luke 19:1-48

1Yisa daa ti paai Gyɛrikoo n-kpɛ timpuuni n-gatta. 2Ka dↄsↄ daa bɛ bɛni ka u yuuri boonni Zakyeoosi. Bundaana n daa nyɛ u, ka u daa su tiŋŋa maa lampodeaari tuma fukumsi. 3U daa boori la u baŋŋi Yisa ŋↄn nyɛ sↄa, amaa niriba maa ŋↄn daa zoaai pam maa zugu u daa kↄŋŋi la u nyaabu, dama u daa nyɛ la ninvuggyiŋŋa. 4Lala zugu u daa zↄ n-gaari ba tooni nti du kinkaŋŋa ni u ti nya u, dama Yisa daa ya dↄli la bɛni soori maa n-gaari. 5Ka Yisa ŋↄn daa ti paai tii maa gbinni na, u kpalim n-zaani ka gↄsi tii maa saazugu ka yɛli, "Zakyeoosi, sigma na yoomyooma, dama di kpa ma talasi ni n gbɛ i yiri ni zuna!" 6Ka Zakyeoosi daa sigi na yoomyooma n-gyaari Yisa ni sufupeelli. 7Tↄ, ka niriba maa zaa daa nya Yisa ŋↄn kyaŋŋi nti kpɛ Zakyeoosi yiri maa, ka nyurimni ba kparima ni, n-yɛtta, "U kyaŋŋi nti kpɛ tumbeeri daana wa yiri!" 8Amaa ka Zakyeoosi daa zɛ ti Dugma tooni n-yɛli u, ni, "Nyama, pampaŋŋↄ n nin zaŋŋi n neema purigri n-ti faradima, ka n yi daa fa sↄ buna yↄri, n nin laa n-labsi di daama buna zii bunaasi zugu n-ti u." 9Ka Yisa daa yɛli u, "Zuna dabsiri wa tuliginsim paai i yiri wa ni na, dama nyin gba nyɛ la Ibrahim biiya. 10Dama man Ninsaala Bii daa kyɛ na ni m bↄ n-nya ban bↄrigi m-basi la ka tuligi ba." 11Tↄ; ka ban daa wum lala maa, Yisa daa tↄ'asi yɛttↄ'anyɛsiri wa m-paasi ba. Ba daa pↄtti la Gyɛrusalɛm, ka niriba maa daa teesiri, ni, u ya kyɛ ka Naawunni naam maa piili la yooma. 12Ka dizugu u daa yɛli ba, ni, "Nabisↄ n daa bɛ tinseaa puuni, ka u daa ya doaai n-kyaŋŋi tinwa'aligu sa n-di naam ka labi na. 13Ka dizugu u daa booli u daaba piiya na n-zaŋŋi ligri n-tↄri n-ti ba sↄkam u tↄrli, ka yɛli ba, 'Ya zaŋŋma ligri wa n-walimni n-ti ma, halli ni n ti yi n goorim maa n-labi na.' 14Tↄ, ka u daa kyaŋŋi u kyɛnni; amaa u tiŋŋa maa niriba daa bu boori u, ka ba daa tum niriba nti yɛli, ni, ba di diisi nira wa naam maa. Di zaa yↄri, u daa di naam maa. 15Ŋↄn daa di naam maa n-naai la, u daa labi n-kuli na, ka daa tum m-booli ŋↄn daa zaŋŋi ligri n-ti daabseeba maa na, nti boosi ba ni u baŋŋi ban daa zaŋŋi ligri maa n-tum n-nya nyoori seem. 16Tↄ, ka ŋↄn daŋŋi tooni maa daa kpɛ na nti yɛli, 'N daana i ligri la nↄbi ni m-paasi a taaba napↄmpiiya!' 17Ka u yɛli u, 'Mboo! Daabsuŋŋu n nyɛ i! Nyin su yɛttↄ'abisi fukumsi n-zɛ yimmu maa, n nin zaŋŋi tinsi piiya fukumsi n-niŋi i nuu ni'. 18Tↄ, ka ŋↄn pa u zugu la kpɛ na nti yɛli u dugma maa, ni, 'N daana, i ligri la nↄbi ni m-paasi napↄmbunu.' 19Ka u yɛli ŋↄn mun gba, ni, 'I nin ti su tinsi anu fukumsi.' 20Tↄ, ka sↄ kyɛ na yaasa, ni, 'N daana, nnya i ligri la nŋↄa. N daa zaŋŋi bↄbga m-pↄbi a n-dooli, dabeem ŋↄn daa mari ma la zugu. 21Dama halibeoo daana n nyɛ i; i boori ni i nya bunseelli kam zaa yↄri, ka kyeeri nyin daa bu buri seelli.' 22Ka u yɛli u, 'Nyin bibeoo wa! I mammaŋŋa noori ni yɛttↄ'a ka n zaŋŋi n-lusi i! Ni, i daa mi, ni, n nyɛ la halibeoo daana, fa! - m-boori buna yↄri, ka kyeeri man bu buri seelli! 23Tↄ! Ka bↄ n daa lee n-niŋi i ka i daa bu zaŋŋi n ligri maa n-dooli bankyi ni? - ka man da kuli na wa, n naa n-kur nya nyoori m-paasi n la'adaya maa zugu!' 24- Ka daa ŋmaligi n-yɛli ban zɛ bɛni maa, ni, 'Ya deaam ligri maa u saani n-zaŋŋi m-paasi sↄ ŋↄn daŋŋi tooni na maa.' 25Ka ba yɛli u, 'Ti daana, u ligri napↄmpiiya pun bɛ la u saani!' 26Ka u yɛli ba, ni, 'N yɛtti ya ni, ninvugsↄ ŋↄn mari beela ya n-nya m-paasi, amaa ŋↄn ka seelli ŋↄna, halli ŋↄn mari seelli fiiŋ maa ka ba nin ti ya fa ka kyɛ u yↄri.' 27Ni, 'Amaa n dindaandimseeba ban daa bu boori ni n di naam n su ba la, ya zaŋŋma ba zaa na n-ku ba ka n nini nya.' " 28Tↄ; ka Yisa ŋↄn daa nyɛsi ba nyɛsiri wa n-naai, u daa doaai n-gaari ba tooni n-kpa Gyɛrusalɛm soori. 29Ka ŋↄn daa ti pↄtti tinkpanseesi an boonni Bɛtfeegyi ni Bɛtani la, seesi an zɛ Ↄlivii Zoori la lugri na, u daa tum u nyaandↄliba ayi, ni, 30"Ya kyɛm ti tooni nti kpɛ tinkpanseaa kan zɛ ya tooni sa la. Ya yi ti paai bɛni, ya nin nya buŋŋa ka u lↄ n-zɛya, bumbilisↄ nira ŋↄn na zi m-ba; ya lↄrigma u m-mari na. 31Sↄ mun yi ya yɛli ya, ni, wula zugu ka ya lↄrigri u? yan yɛlim u, ni, ya Dugma m boori u." 32Ka ŋↄn daa tum ninvugseeba maa daa kyaŋŋi nti nya ŋↄn yɛli ba seem maa. 33Ka ban daa lↄrigri buŋŋa maa sahanseaa ka ninvugseeba ban daa su u la daa boosi ba, ni, "Wula zugu ka ya lↄrigri u ni?" 34Ka ba daa labsi n-yɛli ba, ni, "Ti Dugma boori u ni." 35Ka ba daa mari u m-paai Yisa saani na, nti yeaai ba kyinkyina m-pa buŋŋa nyaaŋŋa maa, ka daa kyɛ ka Yisa ba u. 36Ka ŋↄn daa ba u n-kyɛnna, niriba maa daa na zaŋŋi la ba kyinkyina n-yɛligri soori maa zugu. 37Ka ŋↄn daa ti paai luginseelli soori maa ŋↄn daa zuligri n-sigri Ↄlivii Zoori la, u nyaandↄliba maa zaa daa piili n-tasira pampam m-pɛ'ari Naawunni. Sufupeelli pɛ'abu ka ba daa moonna, ban daa nya alahazibu tunkariseesi ŋↄn tum la zugu. 38Ka yɛtta :- "Zugsuŋŋu m bɛ n-ti nasↄ ŋↄn zaŋŋi ti Dugma yuuri na! Sufudoaa m bɛ arizana ni! Naawunni ŋↄn bɛ saazugu mari gyirima pam!" 39Tↄ; ka Farisiseeba ban daa bɛ zama maa ni daa yɛli Yisa, ni, 40"Karimba! Kpaasim i nyaandↄliba maa zugu!" Ka Yisa labsi n-yɛli ba, "N yɛtti ya ni, ba yi pun sini vuuri, halli kuga wa gba naa n-tasi n-yɛli." 41Ka Yisa ŋↄn daa ti pↄtti Gyɛrusalɛm n-gↄsi n-nya tiŋŋa maa, u daa kum ka zugu, ni, 42"Yarima Gyɛrusalɛm dima, zuna ya yi da kur baŋŋi din nin ti ya sufudoaa, di naa n-sↄa amaa pampaŋŋↄ ya bɛ la zibsim ni zaŋŋi n-kyaŋŋi di zii ni!" 43Ni, "Dama saha kyɛnni na ka ya dindaandima nin ti gbi tanni n-dooli n-gyiligi ya tiŋŋa maa zaa, ka ta'ai ka sↄya zaa, ka di mugsi ya pam. 44Ba nin ti daai ya gooma n-lusi yarima ni ya biisi zugu, halli ni kugri yinni gba ku laa n-kpalim m-pa ka kpeaa zugu, dama ya daa bu baŋŋi Naawunni ŋↄn kyɛ na nti fa ya m-basi sahanseaa maa." 45Ka Yisa daa paai Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni nti kpɛ bɛni m-piili n-katti ban daa koosiri neema Yiri maa puuni n-yiisiri ba. 46Ka yɛli ba, ni, "Di sↄbi n-zaali, ni, 'N Yiri wa nyɛ la Wunsusigu Yiri.', amaa ya zaŋŋi ka n-labgi la 'ta'ayigsi ŋↄn sↄ'ari seela.' " 47Beoo kam zaa ka Yisa daa kpeeri Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni n-wulisiri niriba, ka Gyeeŋŋu Toondaandima ni karimbadima maa daa boori sↄseaa ba nin nya n-ku u, ban ni tiŋŋa maa ni kpamma maa. 48Amaa ba daa bu mi ban ya niŋi seem, dama sↄkam zaa ba'a daa kur bɛ la u wulisigu maa ni.
Read More