Read God's Word: the Bible

  • What does this tell you about God?
  • What does this tell you about Jesus?
  • What does this tell you about people?
  • If this is true, what difference would it make in your life?
  • Who are five people who you can share your discoveries with?

Luke 8:1-56

1Di saha maa Yisa daa gyiligi tinsi maa zaa ni a tinkpansi nti yiisi wa'azu ka yɛli ba Naawunni naam lahabasuŋŋu maa ŋↄn nyɛ seem. 2Ka u nyaandↄliba piiya ni ayi la daa dↄli u m-bɛ u saani. Pↄ'aseeba gba daa dↄla, baseeba Yisa ŋↄn daa pun tibi ba dooribeeri ka kari arizimbeeri ni ba yi ka kyɛ ba. Pↄ'aba maa yinni n daa nyɛ Mariama ŋↄn daa yi Magdala tiŋŋa ni na, ka ŋↄna ka arizimbeeri ayↄpↄi daa yi u ni n-kyɛ u la: 3Gyeoowana gba daa bɛ ni, ŋↄn sira n daa nyɛ NaaHɛroodi yiri kpeema, ka u yuuri daa boonni Kyuuza; ni Suzanna, ni pↄ'aba pam m-paasi ba zugu. Ba zaa daa dↄli Yisa ni u nyaaŋŋa n-suŋŋni ba, ka mari ba maŋtoori neema n-diisiri ba. 4Tↄ, daadam n daa yi tinsi ni n-la'asi n-kyɛ Yisa saani na ka u daa tↄ'asi yɛttↄ'anyɛsiri n-ti ba, ni, 5"Pukpaarisↄ n daa kyaŋŋi puu, ni u ti waali u bumbura. Ka ŋↄn daa waanni maa, a seesi daa lu la sↄkpaŋŋa, ka niriba nↄ n-nↄ a, ka niinsi gba daa nya a n-di a zaa. 6Tↄ, di saha maa bumburiseesi daa lu la kuga ziiya; ka an daa ti buli sahanseaa la, kuga maa daa kyɛ ka a bu nyaŋŋi n-zoaai ka a gba daa gyɛkki n-kpi, an daa kↄŋŋi tammaasiri maa zugu. 7Tↄ, ka a seesi gba daa lu goosi ni, ka goosi maa daa doaai n-gabi a ka a kpi. 8Amaa bumbura maa seesi daa lu la tansuŋŋu ziiya. Dizugu a daa nↄbi suŋŋa ka laa n-dↄ'ai pam ka u ŋma n-nya kpalankↄbsi." Tↄ; ka ŋↄn daa tↄ'asi n-naai, ka u daa yeaai u noori n-yɛli pampam, ni, "Ŋↄnkam mari tuba n nin wum, ŋↄn wumma!" 9Tↄ; di nyaaŋŋa u nyaandↄliba la daa boosi u la nyɛsiri maa gbinni; 10ka u yɛli ba, "Yarima ka ŋↄn Naawunni pun ti ya soori ni ya baŋŋi u naam yɛlisↄ'ara an nyɛ seem; amaa seeba saani di tↄ pam ni ba baŋŋi nyɛsiri gbinni, halli ba gↄsiri n-gↄsiri gba ka ku nya, ka ba wumni gba ka bu ya m-baŋŋi di gbinni. 11Tↄ; nyɛsiri maa gbinni nŋↄa :- Bumbura maa nyɛ la Naawunni yɛligu. 12Bumburiseesi an daa lu sↄkpaŋŋa ni la wulisiri la ninvugseeba ban wum yɛligu maa ka Sintaani laa n-yiisi ka ba sufu ni ka kyɛ ba: ka ba kↄŋŋi tuliginsim, yɛdda kaalinsi zugu. 13Tↄ; ka kuga zugu dina la mun nyɛ la ninvugseeba ban wum yɛligu maa, ka deaai ka ni sufumaasim; amaa ban ka nya'a zugu di bu yuura, dama sahasuŋŋu ka ba niŋi Naawunni yɛdda; amaa di yi tↄ sahanseaa, ba nin labi la nyaaŋŋa m-basi. 14Goosi ni dina la mun nyɛ la ninvugseeba ban wum yɛligu maa ka ba teesa na kur bɛ duniya wa yɛla ni la, ni ka neema ni ka bunnya'asa ni la m-paasi. Lala zugu ka yɛligu maa bu mari nyoori ba sufu ni. 15Amaa tansuŋŋu dina la nyɛ la ninvugseeba ban wum yɛligu maa ka deaai ka ni yɛlimaŋni n-niŋi ba sufu ni; ka ba mari nyoori pam di zugu - ba sufu puu antaam nla." 16Ka u daa laa n-yɛli ba, ni, "Sↄ bu nyoaari firila ka laa m-mari laa m-pinni ka, bee n-zaŋŋi n-zaali gadu lↄŋni; ay! - ba tↄmni ka la saazugu ka ban kpeeri na maa nyari kasi. 17Bunsↄ'ariseaa ka ni ka ba ku baŋŋi kan bɛ seem zaa. 18Dizugu ya kpasim suŋŋa ya wumpu ziiya, dama ninvugsↄ ŋↄn mari seelli ya n-nya m-paasi, amaa ŋↄn ka seelli maa ŋↄna, halli ŋↄn teesiri, ni, u mari seelli fiiŋ maa ka ba nin ti fa ka kyɛ u yↄri." 19Tↄ; ka Yisa ma, ni u tinzↄppa, daa kyɛ u saani na ka bu toaai n-nya u, daadam ŋↄn daa zoaai la zugu. 20Ka ba daa yɛli Yisa, ni, "I ma ni i tinzↄppa bɛ samanni m-boori ni ba nya i." 21Amaa u daa labsi n-yɛli ba, ni, "Ninvugseeba ban wum Naawunni yɛligu maa ka sakki u noori la n nyɛ ban nyɛ m ma ni n tinzↄppa." 22Dahinseaa ka Yisa ni u nyaandↄliba daa paai mↄ'ari ni nti kpɛ nyariŋŋu ni. Ka u yɛli ba, "Ya kyɛ ka ti kyaŋŋi nti du mↄ'ari wa duuri sa." 23Tↄ, ka ba daa piili n-kyɛnni koom maa zugu halli ka Yisa ti gbisi. Di saha ka pɛsititaari daa doaai mↄ'ari maa ni n-zeera. Ka daa zɛ ni halli ka nyariŋŋu maa ti ya paali ni koom. 24Ka dabeem yi gbaai u nyaandↄliba maa ka ba daa neaai Yisa u goom ni ka yɛli, "Eeh, Ti daana! Ti zaa kpiiri ni, pɛsigu wa zugu!" Ka ŋↄn daa neaai, u daa tasi pɛsigu maa ni kↄmiisi la. Ka di lu n-fↄ surimm. 25Di saha ka u yi boosi ba, ni, "Ya yɛdda la lee?", ka dabeem maali n-gbaai ba. Di daa gyɛri ba pam, ka ba yi tↄ'asiri n-tiri taaba ka boosiri, ni, "Bↄ nira n nyɛ ŋↄnŋↄa? - halli ka u mari yiiko n-toaai n-tasiri pɛsigu ni kooma gba ka a wumna!" 26Tↄ; ka ba daa laa n-kyaŋŋi halli nti paai Gyɛrasa tingbaŋŋu maa ni (i yi ti yi Galilii n-du mↄ'ari ni, lala tiŋŋa bɛ la i tooni ya'ari wa sa). 27Tiŋŋa maa ni ka arizimbeeri daa daamni dↄsↄa, ka lala doo maa daa bu yeeri kparigu ka laa m-bu soori kuriga, ka u daa pun bɛ lala n-yuui. U daa bu gbeeri yiri ni, amaa u daa bɛ la gbala zii ni n-gyinna. Ka Yisa ŋↄn daa yi nyariŋŋu maa ni sahaseaa la, arizinni daana wa daa yi u zugu na. 28Tↄ; ŋↄn daa ti nya Yisa, u daa gbaani tiŋŋa ka tasi pampam, ni, "I ya niŋi ma la wula? - Yisa nyin Naawunni Ŋↄn Ka Kpeaa wa biiya! N susiri i ni, ni, nyin di namsi ma!" 29Ŋↄn Yisa daa pun tasi arizimbeoo maa, ni, u yim ka kyɛ doo maa, ka dizugu ka arizinni maa daa tↄ'asi lala. Arizimbeoo maa daa yi ti lusi doo maa la sahaseaa, ba daa yi zaŋŋi kutti m-ba u nuusi ni u nↄba n-dooli u ka u kur kyisiri a ka arizinni maa kyɛ ka u zↄ n-kpɛ yoo ni; ka di daa pun yuui lala. 30Tↄ; ka Yisa daa yi boosi u yuuri ka u yɛli, ni, u yuuri boonni la 'Zama', dama arizimbeeri pam n daa la'asi m-bɛ u ni. 31Arizimbeeri maa yi susiri u ni, ni, u di katti ba n-yiisiri n-taasiri ba bↄ'azuliŋŋu ni. 32Tↄ; ka di saha maa kurikyuu bↄbgu gba daa bɛ la kunkunni lugri ni n-dira, ka arizimbeeri maa daa susi soori, ni, Yisa sakkma ka ba yi n-kpɛ kurikyuudima maa ni. 33Ka u daa ti ba lala soori. Ka arizindima maa daa yi doo maa ni n-kpɛ kurikyuudima maa ni, ka ba vaai n-guui halli nti lu mↄ'ari ni ka koom di ba. 34Tↄ; ka ninvugseeba ban daa guri kurikyuudima maa ŋↄn daa nya lala, ba daa zↄ yoomyooma n-kyaŋŋi m-paai timpuuni niriba, ni seeba ban daa tumni puri ni gba, 35nti tisi lahabaari zaŋŋi n-kyaŋŋi ban nya seem maa. Ka niriba pam daa siri yi na ni ba nya yɛttↄ'aseaa kan niŋi maa. Ban daa paai na, ba daa nya doo maa, ka arizimbeeri yi ka kyɛ u, ka u zi la Yisa tooni ka yɛ u sutura ka yɛttↄ'aseaa ka u. Di daa gbaai ba dabeem pam. 36Ka ban nini daa nya maa daa yɛli daadam maa Yisa ŋↄn tibi arizimbeeri daana maa seem. 37Niriba ban daa yi Gyɛrasa tinkpansi zaa maa daa yɛli u, ni, u kyɛma ka kyɛ ba, dama di kpeesi ba dabeem pam. Ka Yisa daa siri laa n-kpɛ nyariŋŋu maa ni, ni u labi. 38Di saha maa ka Yisa ŋↄn tibi dↄsↄ maa daa susi soori ni u dↄli u n-kpalim m-bɛ u saani; amaa Yisa daa yɛli u, ni, u kulima u tiŋŋa 39nti wulisi Naawunni ŋↄn tum seem n-ti u. Ka u daa siri kyaŋŋi n-gyili tiŋŋa maa zaasa nti mooli Yisa ŋↄn tibi u seem. 40Tↄ. Yisa ŋↄn daa labi la, niriba pam pun guri u, ni ba gyaari u. 41Ka dↄsↄ daa bɛ bɛni ka u yuuri daa boonni Gyayiruusi; ba tiŋŋa wunsusigu la'aŋŋu duu kpeema n daa nyɛ u. Tↄ, ka ban daa kur gyaari u n-naara, Gyayiruusi gba yi na n-gbaani u tooni, 42ka yɛli u, ni, u bipungaŋŋa ka dooru mukki u yiri ni, bii maa mun yuuma daa paai hoo yuuma piiya ni ayi. Ni, u susiri Yisa, ni, u kyɛm yiri maa ni na dama bii maa pↄri kum. Ka Yisa ŋↄn daa sakki lala ka bɛ soori ni n-kyɛnni la, niriba kur bɛ la kpa'abu ni m-mugsiri u, ka daari taaba ni ba nya u. 43Di saha maa gba ka pↄ'asↄ daa bɛ ba sunsukkuni, ka u daa soori halli yuuma piiya ni ayi ka tiimadima sↄsↄ daa bu nyaŋŋi n-tibi u - u ziim daa bu ŋmaara: 44ka pↄ'a wa daa tabli na n-kpaŋŋi u maŋŋa n-siisi Yisa bunyeerigu, ka ziim maa daa di ŋmaai kyiribbi! 45Tↄ; din daa niŋi maa zugu Yisa daa boosi, ni, "Ŋↄni n da siisi ma la?" Ka niriba maa zaa kyiisi n-naai, ka Piita gba yɛli, ni, "N Daana, daadam maa ŋↄn zoaai m-mugri i seem wa, ka sↄ siisi i?" 46Amaa Yisa daa bu sakki, ka yɛli "Ay, amaa sↄ n siisi ma, dama m baŋŋiya, ni, yiiko yi n saani n-kpɛ sↄ ni." 47Ka pↄ'a maa daa nya ka di ka sↄ'abu, ka dizugu u daa kyɛ Yisa saani na, halli ka dabeem daa gbaai u gba, ka gbaani u tooni ka yɛli ba daliiriseaa kan kyɛ ka u siisi u, ni u siisigu maa ŋↄn tibi u dooru yoomyooma seem; ka ba zaa daa wumna. 48Di saha maa ka Yisa yi yɛli u, "M biiya, kyɛma ni alaafɛa. I niŋi la yɛdda, di zugu ka i nya tippu." 49Ka u daa kur bɛ la yɛttↄ'a ni, ka dↄsↄ yi kpeema maa yiri ni na nti yɛli u, ni, u bii maa kpiya, ni, dizugu u di laa m-mukkri karimba maa u bii maa zugu. 50Amaa Yisa ŋↄn daa wum lala, u daa labsi n-yɛli doo maa, ni, "Di kyɛ ka dabeem mari i, kur niŋma yɛdda ka u nya alaafɛa." 51Tↄ; ŋↄn daa mari nti paai yiri maa ni, u daa bu sakki ni sↄsↄ kpɛ duu maa ni, na'ala Piita ni Gyↄni ni Gyeemsi, m-paasi bii maa ba ni u ma zugu. 52Di saha maa ka yiri maa ni niriba zaa daa kur bɛ la kunkuma ni, ka kaasiri bii maa zugu; amaa Yisa daa yɛli ba, "Ya di kumna; u bu kpi, amaa u gbisiri ni." 53U daa tↄ'asi lala, ka di ku ba la laari, dama ba daa pun koaai bii maa tama zaa. 54Tↄ; di saha ka u gyi bii maa nuu ka yɛli, "Biiya, doaama!" 55U yɛligu daa bu lu tiŋŋa ka bii maa siiya pun labi na ka u daa doaai n-zaani ya'abi; ka Yisa yɛli ba, ni, ba zaŋŋma diibu na n-ti bii maa ka u di. Ka dinŋↄ daa niŋi doo maa ni u pↄ'a alahazibu pam, 56amaa u daa kpaam ba, ni, ba di yɛli n-ti sↄsↄ din niŋi seem.
Read More