Read God's Word: the Bible

  • What does this tell you about God?
  • What does this tell you about Jesus?
  • What does this tell you about people?
  • If this is true, what difference would it make in your life?
  • Who are five people who you can share your discoveries with?

Luke 2:1-52

1Tↄ. Di daa niŋi lala, ka saha kanŋↄna ka Room NaaTitaari Agasitisi daa tisi noori ni ba ti sↄbri u suulinsi ni niriba zaa yuya. 2(Niriba maa daŋŋni yuya sↄppu n-daa la, sahaseaa Kuriniyusi ŋↄn daa nyɛ Siriiya tingbaŋŋu Gↄmna la.) 3Ka sↄkam zaa daa kunni u toori tiŋŋa ni ba ti sↄbi u yuuri. 4Ka Gyoosɛfi gba daa yi Nazarɛti, Galilii tingbaŋŋu ni, nti sigi n-kyaŋŋi Bɛtlihɛm, Gyuudii tingbaŋŋu ni. Ban daa dↄ'ai NaaDauda tinseaa nla; Gyoosɛfi daa nyɛ la NaaDauda za'anↄri nira, dizugu ka u daa kyaŋŋi bɛni ni u ti sↄbi u yuuri. 5Ŋↄn ni Mariama n daa la'am n-kyaŋŋi, dama Mariama daa pun basi nangbambasiri, ni, u kuli u. Di saha maa ka Mariama daa mari pukarigu. 6Ban daa paai bɛni m-bɛ ni maa, u dↄ'am saha daa ti paai. 7Ka u daa dↄ'ai u pↄ'asaridↄ'am bidibga, ka zaŋŋi tana n-vili u, n-dooli bunkↄbri diibu bunni ni, dama ba daa bu nya doaa ziiya saamma yiri maa ni. 8Tↄ; ka pɛguriba daa bɛ tiŋŋa maa moo ni yuŋŋu, n-guri ba peesi. 9Ka ti Dugma malaaka daa yi ba saani na, ka ti Dugma gyirima neesim daa neaai n-gyiligi ba, ka dabeem daa kpɛ ba pam. 10Ka malaaka maa daa yɛli ba, "Ya di zↄri dabeem! Ka n zi la lahabasuŋŋu na ni n ti ya, ka ka mari sufupeelli pam, ka nyɛ sↄkam zaa dinni. 11Dama ba da dↄ'ai ya Tuligra zuna yuŋŋu wa. NaaDauda tiŋŋa ka ba da dↄ'ai u. Ŋↄna n nyɛ Masiiya, Naawunni ŋↄn daa basi nangbambasiri, ni, u zaŋŋi sↄ n-tum na, ka u nyɛ ti Dugma la. 12Amaa dinŋↄ nin kyɛ ka ya baŋŋi, ni, n yɛligu wa nyɛ la yɛlimaŋni: ya nin ti nya bileaa maa ka ba vili u tana n-dooli bunkↄbri diibu bunni puuni." 13Di saha maa ka malaaka bↄbgu daa yi arizana n-kyɛ na, m-paasi malaaka yinni maa zugu, ka ba yuumni m-pɛ'ari Naawunni n-yɛtta :- 14"Naawunni ŋↄn bɛ saazugu mari gyirima pam, Ka daadam ban bɛ duniya wa ni nya sufudoaa ni nangbanyinni, Naawunni ŋↄn wuri ba zugu!" 15Malaakadima maa ŋↄn daa basi ba ka labi arizana ni maa, pɛguriba maa daa yɛtti la taaba, ni, "Dinŋↄna, ti kyɛm Bɛtlihɛm nti nya bunseelli din niŋi maa, ti Dugma ŋↄn wulisi ti seelli la." 16Ka ba daa kyaŋŋi yooma, m-paai m-bↄ n-nya Mariama ni Gyoosɛfi, ni bileaa maa, ka u dↄ bunkↄbri diibu bunni maa puuni. 17Ban daa nya lala maa, ba daa yɛli malaaka ŋↄn daa tↄ'asi bii maa yɛla seem la n-ti ba. 18Ŋↄnkam zaa daa wum pɛguriba maa lahabaari maa, di daa yi niŋi ba la alahazibu. 19Mariama mun daa zaŋŋi yɛla maa zaa n-niŋi u sufu ni, n-kur teesiri a yɛla. 20Ka pɛguriba maa daa labi n-tiri Naawunni gyirima ni pɛ'abu ban daa wum ka nya seelli maa zugu. Ka di siri daa nyɛ la hoo malaaka maa ŋↄn daa yɛli ba seem la. 21Tↄ; ka bii maa dabsa anii daari ŋↄn daa ti paai, ba daa gunni u ka puri u yuuri Yisa, dama ban daa na bu gbaai u puu saha seaa la, malaaka maa daa pun yɛli, ni, ba boolim u yuuri lala. 22Tↄ. Di nyaaŋŋa ka saha daa ti paai ni Gyoosɛfi ni Mariama kyaŋŋi nti tum kaman Musa zaaligu ŋↄn yɛli seem, ni, ba maalim Mariama dↄ'am kasitiri maaligu. Ka ba daa zaŋŋi bii maa n-kyaŋŋi Gyɛrusalɛm, ni ba ti zaŋŋi u n-ti ti Dugma. 23Ba daa niŋi kaman din sↄbi n-yɛli ti Dugma zaaligu ni seem, ni, ba zaŋŋma ba bikpamma, bidibsi la, n-tisi ti Dugma. 24Ka daa maali maaligu maa kaman ti Dugma zaaligu ŋↄn yɛli seem la, ni, ba kↄrim ŋmanzeesi ayi bee ŋmambisi ayi m-maali maaligu. 25Tↄ; dↄsↄ n daa bɛ Gyɛrusalɛm, ka u yuuri boonni Simiyↄn, ka doo wa daa zↄri Naawunni ka dↄli u zaaligu suŋŋa: ka guusiri Izraɛli dima tuligra soori; ka Naawunni Vuusim Kasi daa bɛ u ni. 26Sii Kasi daa pun kasigi n-yɛli u, ni, faasee ka u ti nya ti Dugma Masiiya pↄi ka naayi kpi. 27Ka Naawunni Sii maa daa kyɛ ka u kyaŋŋi Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni. Di saha maa ka Gyoosɛfi ni Mariama daa mari Yisa n-kpeeri na ni ba ti niŋi u hoo zaaligu kaari ŋↄn nyɛ seem maa. 28Ka Simiyↄn daa deaai bii maa n-zali, ka pɛ'ari Naawunni n-yɛtta :- 29"Dizugu, n Dugma, zuna zaŋŋi n-kyɛnna, I nin kyɛ ka m bakki duniya wa ka kyaŋŋi ni sufudoaa; Hoo nyin ŋↄn daa basi nangbambasiri n-ti ma seem la. 30Dama n nini nya i Tuligra maa, 31nyin daa zaŋŋi sↄ n-ti butiri kam zaa wa. 32Ŋↄna n nyɛ neesim din ya neaai tinzundima M-bugsi ba i soori; Ka i niriba muna, Izraɛli dima - I nin taasi gyirima na n-ti ba." 33Tↄ; ka Simiyↄn ŋↄn daa tↄ'asi bii maa yɛla maa, di daa niŋi bii maa ba ni u ma alahazibu. 34Ka Simiyↄn daa susi Naawunni susisuma n-niŋi ba zugu, ka yɛli u ma Mariama, ni, "Dinŋↄ ka Naawunni zaali, ni bii wa nin kyɛ ka Izraɛli dima pam ti sigsi ba maŋŋa ka laa n-du yaasa. U nin ti laa n-leebi ŋↄn ya wulisi niriba tuliginsim soori, ka baseeba nin za'asi u yɛla. 35Ka i gba sufu nin sa'am di zugu, kaman takoobi ŋↄn kusi nira seem la. Ka yɛlisↄ'ara nin ti yi niriba pam sufu ni na." 36Ka pↄ'asↄ gba daa bɛ ni, n-nyɛ anabi, ka u yuuri boonni Anna. Ka nyɛ Fanuwɛli biiya, Aseeri za'anↄri ni nira. U daa kurigi pam, 37dama u daa zinni doo yiri la yuuma ayↄpↄi, ka daa zinni pukↄtiri muna halli ni yuuma pisinii ni anaasi. U daa kur bɛ la Naawunni Gyeeŋŋu Yiri ni, yuŋŋu ni wuntaŋŋa saha zaa, n-gyeemni Naawunni ni wunsusigu ni noori loobu. 38Ka pↄ'a wa daa kyɛ na di saha maa, m-pɛ'ari Naawunni, ka tↄ'asiri bii maa yɛla n-tiri ninvugseeba ban daa guusiri Gyɛrusalɛm tuliginsim dabsiri la zaa. 39Tↄ; ka ban daa tum ti Dugma zaaligu ŋↄn nyɛ seem zaa n-naai, ba daa labi n-kuli Galilii, m-paai ba toori tiŋŋa Nazarɛti. 40Ka bii maa daa zoaai na, m-mari yɛm ni yaa, ka Naawunni wurilim bɛ u ni pam. 41Yuumni kam Yisa ba ni u ma daa yi kyɛnni la Gyɛrusalɛm nti diri Yakki-n-Gaari Kyuu. 42Ka bii maa ŋↄn daa ti paai yuuma pii ni ayi maa, ba daa kyaŋŋi n-di kyuu maa hoo ban diri ka yuumni kam seem. Ka kyuu maa dabsa ŋↄn daa ti naai ka ba labri n-kunni la, 43Yisa daa kpalim la Gyɛrusalɛm. Ka u ba ni u ma bu mi, dama ba daa teesi, ni, u bɛ la daadam maa ni. 44Ka dizugu daa kyɛ ka ba kyaŋŋi la dabsimunni kyɛnni; di nyaaŋŋa ka ba daa naayi boori u ziiya ba dↄ'ariba ni ba zↄdima saani. 45N-daa bↄ u n-kↄŋŋi bɛni, ka labi Gyɛrusalɛm nti boori u ziiya. 46Di dabsa ata daari ka ba daa nya u Naawunni Gyeeŋŋu Yiri ni, ka u zi karimbadima saani, n-wumsiri ba yɛttↄ'a, ka boosiri ba boosa. 47Ŋↄnkam zaa daa wum u yɛttↄ'a maa, di daa niŋi ba la alahazibu u yɛm gyɛrigri zugu. 48Ban daa nya u maa di daa gyɛri ba ni, ka u ma boosi u, ni, "M biiya, wula ka i niŋi ti seem wa? Man ni i ba yi boori la i ziiya ni sufusa'aŋŋu." 49Ka u daa labsi n-yɛli ba, "Bↄ n niŋi ka ya boori n ziiya? Ammi, ya bu mi, ni, di kpa la talasi ni m bɛ m Ba tuma maa ni?" 50Ka ba daa bu mi ŋↄn yɛli ba seem maa gbinni. 51Ka u daa dↄli ba n-labi n-kuli Nazarɛti, ka deaari ba noori. Ka u ma daa zaŋŋi yɛla maa zaa n-niŋi u sufu ni. 52Ka Yisa bamsim ni u yɛm daa paasira, ka u mari zugu pam Naawunni ni ninsaalidima saani.
Read More