Read God's Word: the Bible

  • What does this tell you about God?
  • What does this tell you about Jesus?
  • What does this tell you about people?
  • If this is true, what difference would it make in your life?
  • Who are five people who you can share your discoveries with?

Luke 11:1-54

1Dahinseaa ka Yisa daa ti bɛ luginseelli n-susiri Naawunni; ka ŋↄn daa ti susi n-naai, u nyaandↄlisↄ daa yɛli u, "Ti Daana, wulisim ti Naawunni susigu soori hoo Gyↄni ŋↄn daa wulisi u nyaandↄliba seem la." 2Ka Yisa daa labsi n-yɛli ba, "Ya yi ti susi Naawunni, ya susim nŋↄa :- 'Ti Ba, kyɛ ka i yuuri du, Ka i naam kyɛ na. 3Tim ti dabsiri zaa ti beoo kam bundirigu; 4Ka kyɛri ti tumbeeri m-pɛŋŋi ti, Dama ti gba kyɛri ban tum ti taalli tumbeeri m-pɛŋŋi ba: Ka di kyɛ ka ti nya zamsigu nti lu.' " 5Yisa daa laa n-yɛli ba, ni, "Ya bu nya, nyin yi mari i zↄa, ka u kyɛ i saani na yuntasuusi nti yɛli i, 'N zↄa, zaŋŋma paanukpila ata n-ti ma. 6N saansↄ n yi wa'aligu m-paai ma na yuŋŋu wa, m mun ka bundirigu n nin ti u.' 7Ka nyini mun kpalim m-bɛ duu puuni n-gyɛrigi u, ni, 'Di daamni ma! Man ni m biisi pun kpɛ la doaa ziiya, n ku toaai n-doaai n-ti i bunseelli zaa!' 8N yɛli ya, ni, halli ni i ku doaai n-ti u ŋↄn nyɛ i zↄ maa zugu, amaa doo maa ŋↄn kpalim n-susiri i la zugu i nin doaai n-ti u ŋↄn boori seem maa. 9Dinzugu ka n yɛtti ya, ni, ya susima ka ya nin deaai yan susi seelli maa; ya booma ka ya nin nya yan boori seelli maa; ya boolima ka ba nin yoaai kyɛburu maa n-ti ya. 10Dama ŋↄnkam susira deaari ni, ŋↄnkam boora nyari ni, ka ŋↄnkam boonna ba nin yoaai n-ti u. 11Yaseeba ban mari ya biisi wa, n ya boosi ya, ni, i bii yi ti susi ziŋŋa i saani, i nin zaŋŋi waafu n-ti u, bee? 12Bee u yi ti susi gyɛlli, i nin ti zaŋŋi naŋŋa n-ti u? - Ay, i ku niŋi lala! 13Tↄ! ya nyɛ la ninvugseeba ban mari teesibeeri ya beebu ni, ka ni di zaa yↄri halli yarima gba mi yan zaŋŋi piinisuma n-tiri ya biisi: dinŋↄna ya Ba ŋↄn bɛ arizana ni bu ya zaŋŋi u Vuusim Kasi maa n-ti ban susiri u?" 14Tↄ; ka Yisa daa ti katti arizimbeoo sↄ saani ka arizinni wa daa kyɛ ka doo maa kpalim n-nyɛ zↄligu. Ka arizinni maa ŋↄn daa yi na ka kyɛ u maa, zↄligu maa daa tↄ'asiri ni, ka di daa niŋi zama maa alahazibu. 15Amaa niriba maa seeba daa yɛliya, "Biyɛlizibuli m mari u: u zaŋŋi ArizinNaaba yiiko n-katti la arizimbeeri maa." 16Baseeba mun daa zamsi u n-susiri u, ni, u kyɛ ka alahazibu tunseelli yi saazugu na ka ba nya. 17Yisa daa mi ba sufu ni teesa ŋↄn nyɛ seem, ka dizugu u daa yɛli ba, "Tinseelli kam zaa kan timbiisi ŋↄn yi purigi n-zabri ni taaba nin sa'am zaa, bee yiri dima yi zabri ni taaba, lala yiri maa nin ti lu. 18Dizugu ŋↄn Biyɛlizibuli muna, u yi ti za'asi u mammaŋŋa, ŋↄn gba ku toaai n-zaani. Dama ya yɛliya, ni, Biyɛlizibuli yiiko ka n zaŋŋi n-katti arizimbeeri. 19Ka dinŋↄna n yi zaŋŋi la Biyɛlizibuli yiiko n-katti arizimbeeri maa, ka ya karimbiseeba ban katti ba la zaŋŋi ŋↄni dinni n-katta? Dizugu ban nin ti kari ya yɛttↄ'a wa sariya n-lusi ya. 20Ka m mun zaŋŋi la Naawunni yiiko n-katti arizimbeeri n-yiisiri niriba ni, dinŋↄna Naawunni naam pun daŋŋi m-paai ya na. 21Yaa daana yi ti mari u tↄppu neema n-guri u yiri, sↄsↄ ku niŋi u marigu seela. 22Amaa ninvugsↄ ŋↄn mari yaa n-gaari u yi ti tuusi u n-nyaŋŋi u, u faari la u tↄppu neenseesi ŋↄn niŋi yɛdda maa, ka fa u yiri puuni buna zaa m-paasi, n-zaŋŋi a n-tisi u nyaaŋŋa dima. 23Ka ninvugsↄ ŋↄn ku sakki ni u zɛ n nyaaŋŋa, ŋↄna n za'asiri ma n-yi n nyaaŋŋa; bee sↄ yi ku suŋŋi ma ni ti la'asi bunwurima, u wurimni a ni m-basira." 24"Tↄ; ka arizimbɛsↄ n daa bɛ ni, ka u daa kpɛ dↄsↄ puuni n-su u. Ka ba daa yiisi u ŋↄn daa bɛ dↄsↄ puuni maa n-kari u m-basi. Ka u daa yi n-kyɛnni n-gyinni yoo ni, tinkuuma maa ni, m-boori vuusim ziiya, halli nti gyɛa. Ka u daa yɛli, ni, 'See ka n labi n doo maa saani - yiri seaa man daa yi ka kyɛ la ni!' 25Ka u daa ti labi na n-nya ka ba pun pii yiri maa kasikasi n-sɛ'asi ka suŋŋa. 26Dizugu u daa labi n-kyaŋŋi n-zaŋŋi u arizintaaba ayↄpↄi seeba ban bɛ n-gaari u mammaŋŋa, ka ba daa kpɛ nti bɛ bɛni. Di saha maa ka di daama beesigu daa bɛ pam n-gaari din daa daŋŋi m-bɛ seem maa." 27Tↄ; ka Yisa ŋↄn daa kur yɛtti anŋↄ maa, ka pↄ'asↄ daa bɛ zama maa puuni n-tasi m-booli, ni, "I ma sↄ ŋↄn daa dↄ'ai i, ka daa mↄ'asi i maa - ni u zugsuŋŋu!" 28Ka u labsi n-yɛli u, "Di pa lala. Zugsuŋŋu dima n nyɛ baseeba ban wum Naawunni yɛligu ka sakkri n-dↄla." 29Sahanseaa ka zama pam daa la'am na m-maali n-zoaari pam, ka Yisa daa gbaai yɛttↄ'a n-yɛli ba, ni, "Zuna niriba wa n nyɛ ninvugbeeri. Ba ba'a kur bɛ la alahazibu nyaabu ni, ni ba ti baŋŋi yɛla, amaa ba ku nya sɛseelli m-paasi la Gyoona alahazibu yɛla zugu. 30Ya nyama: Niniva dima ŋↄn daa nya Anabi Gyoona yɛla ka di daa niŋi ba alahazibu seem la, lala ka zuna niriba nin nya man Ninsaala Bii yɛla ka di nin niŋi ba alahazibu. 31Pↄ'a-naaba sↄ ŋↄn daa su nudirigu lugri tinseaa la daa yi wa'aligu n-kyɛ na ni u ti wum NaaSulɛmaana yɛm yɛttↄ'a maa, ka dizugu u nin doaai n-galim zuna niriba wa Zaadaari, dama ŋↄn gaari NaaSulɛmaana bɛ la kpa zuna ka ba bu ya wum. 32Niniva dima gba daa wum Gyoona wa'azu yiisigu la ka daa kyɛ ba tumbeeri m-basi ka niŋi tuuba, ka dizugu ba nin doaai n-galim zuna niriba wa Zaadaari, dama ŋↄn gaari anabi Gyoona bɛ la kpa zuna ka ba bu ya wum." 33Yisa daa laa n-yɛli, "Sↄ na zi n-nyoaai firila n-zaŋŋi kuriba m-pili ka, amaa u zaŋŋi ka n-tↄm la bunseelli zugu ni ban kam kpeeri na zaa nin nya neesim maa. 34Nira nini n nyɛ hoo u ningbina firila: i nini yi neaai suŋŋa, i ningbina zaa mari la neesim, nyain! Amaa a yi ti sa'amna, i ningbina zaa bɛ la zibsim ni. 35Dizugu di kyɛ ka neesim din bɛ i ni maa ti leebi zibsim. 36Ka i ningbina zaa yi neaai suŋŋa, halli ka zibsim ka di ni halli beelabeela, dinŋↄna di nin neaari ni zaa, kaman firila ŋↄn neaari seem la." 37Tↄ; Yisa ŋↄn daa bɛ yɛttↄ'a maa ni ka Farisisↄ daa zuusi u, ni u kyɛ u yiri maa na ka ba ti la'am n-di bundirigu: ka u daa kyaŋŋi ka ba daa ti zinni ni ba di. 38Ka di gyɛri Farisii maa ŋↄn daa nya ka Yisa bu daŋŋi m-peaai u nuusi ka zinni ni u di maa zugu. 39Ka ti Dugma daa yɛli u, "Yarima Farisii dima peaari la kↄbeesi ni laasi nyaaŋŋa, amaa ka ya puuni na paali ninvugfaabu ni yɛlibeeri. 40Yarim gyɛra wa! Pa Naawunni ŋↄn daa maali nyaaŋŋa la n daa maali puuni maa gba? 41Dizugu ya zaŋŋma din bɛ laasi maa puuni n-tiri faradima, ka bunseelli kam zaa nin leebi kasi n-ti ya. 42Zugbeoo bɛ yarima Farisii dima zugu! Dama ya yiisiri la naanzuuwa ni kpaligu ni zɛvaari zaa zakka, amaa ka lee n-kyɛri yɛlimaŋni tumpu zaŋŋi n-kyaŋŋi niriba, ni wurilim zaŋŋi n-kyaŋŋi Naawunni, m-basira. Ya yi ti teaari anŋↄ ka bu laa n-tam seesi la, di yi sↄa. 43Zugbeoo bɛ yarima Farisii dima zugu! Dama ya boori la tooni ziziisi ya yi ti la'am Naawunni la'aŋŋu duri maa ni, ka na boori ni sↄkam zaa puusiri ya daasi puuni. 44Zugbeoo bɛ ya zugu! Dama ya ŋmani la hoo gbala seesi niriba ŋↄn noori n-gatta ka bu mi, ni, gballi nla." 45Tↄ, ka di saha maa ka Naawunni zaaligu baŋŋnisↄ daa labsi n-yɛli Yisa, ni, "N Karimba! i yi tↄ'asiri nŋↄa, i tuuri la tirim gba m-paasira." 46Ka Yisa gyɛrigi u, ni, "Yarima gba ban nyɛ zaaligu baŋŋniba, zugbeoo bɛ ya zugu! Dama ya zaŋŋi la zitibsa n-ziinni niriba, ziseesi ban ku toaai n-zi, ka ya sↄ mun pun ku wukki ziiri maa halli beela n-suŋŋi ba. 47Zugbeoo bɛ ya zugu! Dama ya maanni la gbala n-tiri anabidima, amaa ya yaadima n daa nyɛ ban daa ku ba. 48Lala zugu ya wulisiri, ni, ya nini tigi ya yaadima ŋↄn daa niŋi seem la - ni, ban daa ku ba, ka yarima mun n maanni ba gbala. 49Dinŋↄ zugu ka Naawunni yɛm yɛla puuni ba daa pun yɛli, ni, Naawunni nin tum anabidima ni tuumudima na, ka ya nin ku baseeba ka kari baseeba nti namsi ba pam. 50Dizugu zuna niriba nin ti zi taalli zaŋŋi n-kyaŋŋi ban daa ku anabidima zaa yɛla maa, duniya piiligu ni la sa, 51n-yi Eebli kuubu ni, halli nti paai Zakarii ban daa ku sↄ Naawunni Gyeeŋŋu Yiri puuni, Dutitaari ni saramaaligu zii maa sunsukkuni la. Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya, Naawunni siri nin zaŋŋi ba taalli n-ziili zuna niriba wa. 52Zugbeoo bɛ ya zaaligu baŋŋniba wa zugu! Dama ya zaŋŋi la bamsim bamsigu za'anↄri saafibii m-basi. Yarima mammansi ku sakki n-kpɛa, ka ya ta'ari ban kpeeri soori." 53Tↄ: ka Yisa ŋↄn daa ti yi bɛni, Farisii dima ni zaaligu karimbadima daa piili m-boosiri u boosa ni ba lugsi u noori ni. 54Ba daa guusiri ni ba gbaai u, u yɛttↄ'a puuni.
Read More